Ảnh nguồn: allaboutpai.com

Trong tháng 5 và tháng 6/2008, đã có tình trạng “lạm phát” các bản phân tích và dự báo về kinh tế Việt Nam. Phân tích ngắn gọn dưới đây đưa ra một nhận định độc lập về các xu hướng kinh tế vĩ mô chính trong nửa cuối năm 2008 tác động tới hoạt động của doanh nghiệp.

Trước những khó khăn nghiêm trọng của kinh tế Việt Nam, một số tổ chức tài chính và đầu tư quốc tế có uy tín đã nhận định rằng kinh tế Việt Nam có nguy cơ xảy ra khủng hoảng trong 6 tháng sắp tới, với sự dẫn truyền của ba loại nguy cơ khủng hoảng:

- Khủng hoảng cán cân thanh toán.

- Khủng hoảng tiền tệ do phá giá đồng tiền và sự tấn công của giới đầu cơ quốc tế.

- Khủng hoảng ngân hàng khởi đầu bởi sự phá sản của một số ngân hàng nhỏ đã mở rộng tín dụng quá nhanh và rủi ro trong giai đoạn 2006-2007.

Nhận định bi quan nêu trên dựa trên các cơ sở chính sau đây:

- Lạm phát Việt Nam tăng quá mạnh trong 5 tháng đầu năm 2008.

- Nhập siêu quá lớn và nguy cơ đầu tư nước ngoài bỏ chạy, dẫn tới khó khăn về ngoại tệ và cán cân thanh toán.

- Thị trường bất động sản sụt giảm mạnh, dẫn tới làm tăng đột ngột tỷ lệ nợ xấu, và gây ra khủng khoảng hệ thống ngân hàng.

- Hệ thống doanh nghiệp thiếu sức cạnh tranh và đầu tư dàn trải, trong khi phản ứng chính sách đôi khi chậm và hiệu lực không cao.
Rất nên lắng nghe mọi luồng thông tin, tuy nhiên, các phân tích nêu trên đã không dựa trên những số liệu quan trọng (chưa được công bố) về tài chính và ngân hàng của Việt Nam. Do thiếu số liệu, dường như các tổ chức phân tích trên đã giả định tình huống xấu nhất có thể xảy ra. Đồng thời, những phân tích này chủ yếu phục vụ các nhà đầu tư tài chính quốc tế, do vậy đã nhấn rất mạnh vào cảnh bảo rủi ro.

Chúng tôi cho rằng các nhận định như vậy đã trầm trọng hoá và bi quan quá mức. Kinh tế Việt Nam sẽ gặp khó khăn trong nửa cuối năm 2008, nhưng các yếu tố cơ bản vẫn vững chắc, với những lý do chính sau đây:

- Hệ thống ngân hàng chưa có nguy cơ khủng hoảng cho dù thị trường bất động sản có thể tiếp tục xì hơi. Khó khăn về tính thanh khỏan của một số ngân hàng là các khó khăn mang tính thời điểm và trong tầm kiểm soát.

- Việt Nam chưa tự do hoá tài khoản vốn, do vậy, không có cơ chế để các tổ chức đầu cơ quốc tế tấn công thị trường tiền tệ và gây ra khủng hoảng tiền tệ.

- Nợ nước ngoài của Việt Nam, bao gồm cả nợ ngắn hạn và dài hạn, đang được quản lý tốt.

- Kinh tế Việt Nam dựa nhiều vào nông nghiệp. Đây là khu vực chịu sức ép tốt trước suy thoái kinh tế.

- Tốc độ tăng nhập siêu sẽ giảm trong các tháng cuối năm dưới sức ép của các biện pháp chống lạm phát. Cán cân thanh toán của Việt Nam về tổng thể vẫn dương do được tài trợ bởi các nguồn vốn nước ngoài dài hạn.

- Xuất khẩu và thu hút FDI vẫn tăng mạnh.

- Sau những trục trặc ban đầu, hệ thống chính sách kiềm chế lạm phát của Chính phủ, bao gồm thắt chặt tiền tệ và thắt chặt tài khóa, đang được triển khai đúng hướng.

Từ những lý do nêu trên, chúng tôi cho rằng rủi ro kinh tế Việt Nam gặp khủng hoảng trong 6 tháng cuối năm là rất thấp, cho dù môi trường kinh tế tiếp tục trở nên rất khó khăn đối với khu vực doanh nghiệp.

Các xu hướng chính của kinh tế Việt Nam 6 tháng cuối năm 2008

Các xu hướng chính của kinh tế Việt Nam 6 tháng cuối năm (hình minh hoạ)

Phản ánh biến động chu kỳ sau một giai đoạn tăng trưởng dài, kinh tế toàn cầu đã xấu đi nhiều kể từ nửa cuối năm 2007, với các biểu hiện chính là lạm phát gia tăng, tăng trưởng chậm lại và bất ổn tài chính trên phạm vi toàn cầu.

Sức ép lạm phát đang gia tăng mạnh ở mọi nơi trên thế giới, với việc giá dầu, nguyên liệu thô và thực phẩm vẫn tiếp tục biến động phức tạp và khó lường.

Triển vọng của kinh tế Việt Nam gắn rất chặt với triển vọng kinh té thế giới. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang biến động mạnh, rất khó đưa ra kịch bản cho nền kinh tế Việt Nam 6 tháng cuối năm.

Tuy nhiên, cân đối các giả định, chúng tôi cho rằng kịch bản sau đây có nhiều khả năng xảy ra nhất:

Tăng trưởng kinh tế thấp, lạm phát cao - nhưng tình hình được cải thiện từ cuối 2008

Trước sức ép tăng giá trên thị trường quốc tế, việc giảm trợ giá các hàng hoá thiết yếu là không thể tránh khỏi trong nửa cuối năm 2008. Tính cả năm lạm phát có thể hơn 25%.

Dỡ bỏ biện pháp “neo giá” đối với các mặt hàng như xăng dầu, sắt thép... sẽ làm giá cả gia tăng đột biến trong tháng 7, nhưng lại có tác dụng rất tích cực kiềm chế tăng giá về trung hạn do làm giảm “lạm phát kỳ vọng”. Xu hướng tăng CPI sẽ lên tới đỉnh vào khoảng tháng 8/2008, và sau đó sẽ giảm tốc mạnh trong những tháng cuối năm.

Nhập khẩu được kiềm chế, trong khi xuất khẩu và FDI tăng mạnh

Ảnh nguồn:vietnamcar.com

Trong 5 tháng đầu năm, nhập khẩu tăng phi mã bất chấp nền kinh tế và doanh nghiệp đang thu hẹp sản xuất do chính sách thắt chặt tiền tệ. Hiện tượng này có nguyên nhân quan trọng từ phản ứng đầu cơ tích trữ của các doanh nghiệp trong nước và sẽ không bền vững. Dự kiến, nhập siêu sẽ giảm dần từ tháng 6.

Xuất khẩu của Việt Nam vẫn tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm, mặc dù các đối tác thương mại của Việt Nam đều đang chịu những tác động từ khó khăn kinh tế trong nước. Điều này cho thấy sức cạnh tranh khá của khu vực kinh tế thực.

Năm 2008 sẽ là một năm rất ấn tượng của Việt Nam trong thu hút FDI. Với nguồn FDI dồi dào, nhiều khó khăn kinh tế vĩ mô sẽ tự động được giải quyết.

Tín dụng tiếp tục bị thu hẹp và tỷ lệ nợ xấu tăng

Hậu quả của chính sách thắt chặt tiền tệ và tín dụng sẽ tác động mạnh tới khu vực sản xuất trong quý III năm 2008. Dự kiến, các chính sách siết chặt tổng cầu sẽ được duy trì ít nhất hết quý III năm 2008. Lãi suất sẽ duy trì ở mức cao xung quanh 18%.

Tuy vậy, với việc gia tăng lãi suất cơ bản, tính thanh khoản của các ngân hàng sẽ được cải thiện đáng kể. Các doanh nghiệp sẽ thấy dễ vay vốn hơn trong những tháng cuối năm 2008.

Khu vực bất động sản khó hồi phục sớm, do vậy dẫn tới tỷ lệ nợ xấu gia tăng trong khu vực ngân hàng.

Không nên quá hoảng loạn và sẵn sàng đón chờ cơ hội đầu tư

Tóm lại, không nên hoảng loạn về lạm phát cao và tăng trưởng giảm sút. Đó chỉ là một cú sốc ngắn hạn mang tính điều chỉnh của chu kỳ kinh tế. Nền kinh tế có thể vượt qua suy thoái nhanh và êm hơn so với dự báo ban đầu.

Các chính sách thắt chặt tiền tệ và tài khoá của Chính phủ đang đi đúng hướng. Với độ trễ tác động chính sách từ 3-6 tháng, đáy của khó khăn kinh tế Việt Nam sẽ vào khoảng Quý 3/2008.

Mỗi doanh nghiệp cần nhận thức đúng tình hình, đối phó đúng mức và tận dụng các cơ hội nảy sinh.

PV (Trích báo cáo thường kỳ của công ty VNR)-vietnamnet