Thu hoạch tôm nuôi theo mô hình sinh thái tại Cần Giờ, TP.HCM - Ảnh: H.Đ.

Cùng với con tôm sú, xuất khẩu (XK) cá tra, cá ba sa VN đang tăng trưởng mạnh tại các thị trường EU, Nga... đã mở ra triển vọng rất lớn cho hoạt động XK thủy sản VN trong năm 2007. Đó là nhận định của Bộ trưởng Bộ Thủy sản Tạ Quang Ngọc khi trao đổi với Tuổi Trẻ. Ông nói:

- Giá trị XK thủy sản của VN sang thị trường EU đã tăng rất mạnh trong năm qua, chiếm khoảng 22% tổng kim ngạch XK của ngành, qua cả thị trường Hoa Kỳ (20%) để trở thành thị trường XK thủy sản lớn thứ hai của VN, chỉ sau Nhật Bản (25%). Sự tăng trưởng này gắn liền với sản phẩm cá tra, cá ba sa. Ngay Na Uy và Đan Mạch, vốn có truyền thống tiêu thụ các loại cá tuyết và cá thịt trắng, cá tra và cá ba sa VN cũng đang bắt đầu thâm nhập. Thành công này là do chất lượng cá của VN ngon và đáp ứng yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP), giá lại rẻ.

Phía EU từng cử đại diện sang VN để kiểm tra về ATVSTP và họ đã đánh giá cao hành động của VN trong việc kiểm soát chất lượng sản phẩm. Tôi cho rằng đây là yếu tố quan trọng giúp người tiêu dùng tại thị trường này an tâm với sản phẩm VN, lượng hàng tiêu thụ do vậy ngày càng tăng.

* Có nhiều thuận lợi nhưng vì sao ngành thủy sản chỉ đặt mục tiêu khiêm tốn là XK 3,5 tỉ USD trong năm nay?

- Ngành thủy sản đã thận trọng khi đưa ra kế hoạch XK. Trong nhiều năm qua, giá trị XK thủy sản trên toàn cầu vẫn duy trì ở mức bình quân 55-56 tỉ USD. Điều này cho thấy những thuận lợi khách quan ngày càng giảm trong khi những khó khăn thì còn nhiều. Nhiều nước đã dựng lên rào cản kỹ thuật để bảo vệ sản xuất trong nước, hạn chế nhập khẩu. Mới đây, Úc đã kiểm soát chặt nhập khẩu thủy sản, với lý do là sản phẩm nhập khẩu có thể mang mầm bệnh có hại cho hoạt động nuôi trồng thủy sản trong nước. Nhật Bản thắt chặt kiểm soát ATVSTP từ cuối tháng 5-2006.

Chưa kể, tại một số quốc gia phát triển, thái độ tiêu dùng cũng có sự thay đổi, không chỉ đòi hỏi sản phẩm phải an toàn mà còn phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường. Chẳng hạn, thủy sản nuôi ở những khu vực mà rừng ngập mặn bị tàn phá, đánh bắt ở những vùng cấm... đều bị từ chối.

Bộ trưởng Bộ Thủy sản Tạ Quang Ngọc

* Vậy ngành thủy sản đã có những chương trình cụ thể nào để đối phó với các rào cản kỹ thuật?

- Sự tăng trưởng ấn tượng tại các thị trường EU và Nga, sự ổn định ở thị trường Nhật và Hoa Kỳ... đã cho thấy doanh nghiệp chế biến thủy sản VN có thể đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng. Ở đây, cần có sự ghi nhận nỗ lực chung của ngành thủy sản, đặc biệt là các doanh nghiệp không chỉ trong việc khai thác thị trường mà cả trong tổ chức sản xuất.

Cho đến nay, có thể nói hoạt động nuôi cá đã đi tiên phong trong việc sản xuất sạch, đáp ứng khá tốt yêu cầu khắt khe của thị trường. Hiện ngành thủy sản đã có 22-23 mô hình nuôi GAP (nuôi sạch), không dùng thuốc hoặc hóa chất liên quan đến việc xử lý môi trường hay trị bệnh cho cá. Ngoài ra, nhiều địa phương, doanh nghiệp đã tổ chức mối liên kết khá tốt với người nuôi cá như việc xây dựng các câu lạc bộ nuôi cá sạch... Những mô hình này sẽ tiếp tục được nhân rộng và phát triển trong thời gian tới.

Tuy nhiên con cá vẫn còn nhiều rủi ro tiềm ẩn, chẳng hạn như khi giá tăng người dân đổ xô vào nuôi, cơ quan chức năng không kiểm soát được, lại bị thị trường từ chối, cá rớt giá, người nuôi lại gặp khó khăn. Rồi những sự cố liên quan đến kháng sinh cấm ở thị trường Nhật Bản cuối năm qua đã được khắc phục. Tuy nhiên, qua sự cố này cũng cho thấy việc chấn chỉnh lại hoạt động nuôi trồng, đánh bắt, bảo quản và lưu thông nguyên liệu... cho phù hợp với yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu là yêu cầu rất cấp bách. Sắp tới, ngành thủy sản sẽ tập trung củng cố những khâu này, đặc biệt phải xây dựng được qui trình sao cho sản phẩm có thể nhanh chóng truy xuất được nguồn gốc khi một lô hàng nào đó bị phát hiện có sự cố về vấn đề ATVSTP.

Ông Trần Thiện Hải - chủ tịch Ủy ban Tôm VN:.

Tôi cho rằng hàng thủy sản VN không phải lo lắng nhiều về vấn đề thị trường. Tuy nhiên, những diễn biến tại thị trường Nhật Bản vào những tháng cuối năm vừa qua là lời cảnh báo đối với ngành thủy sản trong việc xem xét lại mối quan hệ trong chuỗi sản xuất từ nuôi trồng, đánh bắt, bảo quản, lưu thông đến chế biến XK. Các doanh nghiệp VN phải đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao về chất lượng sản phẩm, giải quyết tốt các tranh chấp thương mại như vụ kiện tôm... để giữ vững các thị trường chiến lược.

theo Hải Đăng (tuoitre)