Sinh viên tốt nghiệp Ngoại Thương có rất nhiều lựa chọn nghề nghiệp, không còn bó hẹp ở công việc về Xuất nhập khẩu. Trong những năm gần đây, có nhiều người đã lựa chọn làm việc về Kiểm toán - Tư vấn tài chính - Tư vấn Thuế. Để giúp các bạn sinh viên năm cuối tìm hiểu cụ thể về công việc còn khá mới mẻ này, chúng tôi đã có buổi trò chuyện với anh Hoàng Dương - K34 FTU, hiện đang làm trưởng phòng Tư vấn Thuế của công ty KPMG tại Việt Nam

1. Xin chào anh, rất cảm ơn anh đã nhận lời tham gia buổi phỏng vấn ngày hôm nay. Trước hết, anh có thể giới thiệu đôi chút về bản thân mình?

Tên đầy đủ của mình là Hoàng Thùy Dương, nhưng cứ gọi là Hoàng Dương cho tiện. Mình học lớp A7 – K34. Mình hiện đang đảm nhiệm chức vụ Manager (tạm dịch là Trưởng phòng, nhưng không hẳn là chức vụ trưởng phòng thường thấy trong các công ty), phòng Tư vấn Thuế và Hỗ trợ Doanh nghiệp, công ty KPMG. Châm ngôn làm việc của mình là “Bắt tay vào làm, làm dứt điểm để đạt kết quả cuối cùng nếu đó là việc cần phải làm”

2. Được biết, ngay sau khi tốt nghiệp ĐH, anh đã thi tuyển vào làm việc tại KPMG - một trong số những công ty kiểm toán độc lập lớn nhất hiện nay và cho đến hiện tại, anh vẫn tiếp tục gắn bó với KPMG và làm ở mảng về Tax và Transfer pricing. Vậy lí do gì mà một sinh viên Ngoại Thương như anh lại lựa chọn công việc kiểm toán? Điều gì khiến anh gắn bó với kiểm toán và KPMG lâu như thế?

Người ta thường nói đến KPMG như là một công ty kiểm toán quốc tế. Nhưng thực tế, dịch vụ của KPMG không chỉ có Kiểm toán. KPMG còn cung cấp dịch vụ Thuế và Tư vấn Tài chính. Đây là 3 nhóm dịch vụ chủ đạo của KPMG.

Trước khi thi tuyển vào KPMG, mình cũng đã làm việc xuất-nhập khẩu tại 2 công ty thương mại trong một thời gian ngắn. Công việc mình lựa chọn khi bắt đầu làm việc cho KPMG là tư vấn thuế, mặc dù lúc đó cũng tham gia thi tuyển làm kiểm toán tại một số công ty kiểm toán quốc tế khác.

Hồi đó mình chưa thể nghĩ rằng dịch vụ tư vấn thuế lại đa dạng và thú vị như thực tế. Kiến thức về thuế mà mình có được lúc đó là từ môn kinh tế học, và môn thuế và một số môn có liên quan đến thuế nhập khẩu của FTU. Lúc đó mình lựa chọn tư vấn thuế đơn giản là vì nó là một lĩnh vực mới. Mặc dù hiểu biết về lĩnh vực đó của mình lúc đó còn mơ hồ, nhưng mình tin đó là một lĩnh vực hay.

Thời gian 6 năm làm công việc tư vấn thuế tại KPMG không phải là dài. Tại những nước phát triển, có rất nhiều người gắn bó với nghề này hàng chục năm. Như nhiều nghề khác như luật sư, bác sỹ, người ta thường gọi nó là "professional career”.

3.Cụ thể công việc của anh là gì? Anh có thể chia sẻ những khó khăn mà anh đã gặp phải khi làm công việc đó? Và điều gì đã khiến anh vượt qua được những khó khăn đó?

Các hoạt động kinh doanh rất phức tạp trên thực tế, đặc biệt là các giao dịch quốc tế. Doanh nghiệp cần hiểu được hoạt động kinh doanh, đầu tư của họ sẽ bị đánh thuế như thế nào trước khi ra quyết định. Nói một cách khái quát, công việc của mình đồng thời cũng là công việc của phòng Tư vấn Thuế của KPMG là hỗ trợ doanh nghiệp khách hàng bằng cách đưa ý kiến chuyên gia về vấn đề thuế và các vấn đề liên quan.

Đối với các bạn sinh viên mới tốt nghiệp, không chỉ khi làm trong lĩnh vực về kiểm toán, tư vấn thuế mà với bất kỳ công việc nào đều gặp phải khó khăn chính là gặp khoảng cách lớn giữa lý thuyết học được và thực tế công việc. Có lẽ phải quen với tư duy làm việc trong một lĩnh vực mà mình chưa được học và cần tiếp tục học một lĩnh vực mới là thử thách lớn nhất đối với sinh viên Ngoại Thương bắt đầu làm công việc kiểm toán hoặc tư vấn thuế.

Đối với bản thân mình, trong công việc hiện tại mình không coi là có khó khăn, mà chỉ đơn giản là hàng ngày luôn phát sinh vấn đề cần phải giải quyết trong công việc, bởi đó là một trong những đặc thù của công việc tư vấn. Ngoài ra, công việc tư vấn thuế đòi hỏi người làm công việc tư vấn phải thường xuyên cập nhật kiến thức về một số lĩnh vực (như kế toán, tài chính, kinh tế, pháp luật về thuế, kinh doanh và đầu tư, v.v…), quan sát thực tiễn kinh doanh, có hiểu biết rộng về ngành hoạt động của khách hàng, thông lệ quốc tế, v.v… Với bản thân mình, yêu cầu đó tạo nên sức hấp dẫn của công việc mình đang làm.

4.Theo anh, sinh viên Ngoại Thương có lợi thế gì và khó khăn gì khi làm về kiểm toán? Những sinh viên năm cuối của Ngoại Thương nếu muốn làm việc ở các công ty kiểm toán thì ngay bây giờ cần chuẩn bị những yếu tố gì để có thể làm tốt công việc của mình trong tương lai?

Vì không làm công việc kiểm toán nên mình không thể có câu trả lời chính xác về lợi thế và khó khăn đối với sinh viên Ngoại thương khi làm công việc này. Thế nhưng theo mình quan sát thì có nhiều sinh viên Ngoại thương làm kiểm toán và tư vấn tại các công ty kiểm toán quốc tế và nhìn chung họ đều làm tốt công việc.

Bất lợi lớn nhất đối với sinh viên Ngoại thương là họ không được học chuyên sâu về kế toán, tài chính, nên có thể gặp khó khăn khi thi tuyển nếu họ chưa đọc tài liệu về những môn đó. Vấn đề này hoàn toàn có thể khắc phục được thông qua việc tự học thêm. Thế nhưng sinh viên Ngoại thương lại có lợi thế về khả năng nắm bắt vấn đề, tiếp thu kiến thức mới và kỹ năng tiếng Anh. Những kỹ năng này rất quan trọng đối với một người làm việc trong KPMG.

Theo mình, để làm tốt công việc trong công ty kiểm toán hay trong bất cứ tổ chức nào khác, các bạn sinh viên nên xác định rõ ràng định hướng nghề nghiệp tương lai của mình và kiên trì đi theo định hướng đó. Các bạn nên tìm hiểu công việc kiểm toán, tư vấn thuế hoặc tư vấn tài chính là gì. Có thể bắt đầu bằng việc tìm đọc tài liệu nước ngoài về kế toán, tài chính. Diễn đàn này của FTU cũng là cơ hội tốt để các bạn sinh viên sắp ra trường trao đổi kinh nghiệm với những người đi trước.

5. Thực tế, sinh viên Ngoại Thương không được đào tạo chuyên sâu về kế toán, kiểm toán như sinh viên khoa Kiểm toán các trường Kinh tế quốc dân hay Tài chính kế toán. Vậy các công ty kiểm toán thường có một chính sách cụ thể nào không để những sinh viên tốt nghiệp Ngoại Thương và các trường không được đào tạo chuyên sâu về kiểm toán vẫn có thể làm việc trong ngành này?

KPMG có chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế cho tất cả các bạn sinh viên được tuyển dụng, bất kể ngành học của họ là gì. Đó là đào tạo thường xuyên tại nhiều khóa học, dưới nhiều hình thức khác nhau. Chương trình này bao gồm các khóa đào tạo nội bộ về chuyên môn, kỹ năng, đào tạo trong công việc thực tế, đào tạo ở nước ngoài, các khóa đào tạo của các tổ chức quốc tế (ví dụ ACCA), v.v….

Khi bạn mới vào làm việc tại KPMG, các trưởng nhóm sẽ giúp đỡ bạn làm quen với công việc. Công ty tạo điều kiện cho các bạn học tập những kiến thức, kỹ năng cần thiết để đáp ứng yêu cầu của công việc. Chính vì thế mà các bạn sinh viên Ngoại Thương hoàn toàn có thể tự tin bắt đầu công việc kiểm toán hay tư vấn thuế mà không cần phải e ngại quá nhiều về việc chưa được đào tạo sâu về chuyên môn như sinh viên một số trường khác.

Bản thân mình thấy, các bạn tốt nghiệp trường Ngoại Thương, hiện đang làm việc tại KPMG đều thể hiện rất tốt và rất nhanh chóng làm quen, thích nghi và hoà hợp với môi trường làm việc và công việc đảm nhận.

6.Kiểm toán được coi là một nghề khá vất vả và có nhiều áp lực. Thực tế những áp lực đó đến từ đâu? Có những cách gì để có thể vượt qua được những áp lực đó?

Áp lực đến từ nhiều phía. Nhưng áp lực lớn nhất là về thời gian. Do đặc thù của công việc kiểm toán là cung cấp dịch vụ kiểm toán cho các doanh nghiệp trong vòng 3 tháng sau khi kết thúc một năm tài chính nên hầu như khối lượng công việc của các kiểm toán viên tập trung trong 3 tháng đó (tạm gọi là “mùa kiểm toán”). Và đối với một nhân viên kiểm toán của KPMG thì trong 3 tháng đó họ sẽ thực hiện công việc kiểm toán không chỉ cho một mà là nhiều doanh nghiệp khách hàng, thường là 5–6 doanh nghiệp. Những lúc này, không chỉ áp lực thời gian mà những yêu cầu về tính chính xác, chi tiết cũng khiến cho nhân viên kiểm toán thấy căng thẳng trong công việc. Tuy vậy tất cả những áp lực này chỉ chủ yếu tập trung trong mùa kiểm toán. Khoảng thời gian còn lại trong năm, khối lượng công việc của nhân viên kiểm toán ít hơn và họ sẽ có nhiều thời gian hơn cho việc học tập, nghiên cứu để nâng cao trình độ và hiệu quả công việc.

Cùng với áp lực trong công việc nêu trên là yêu cầu học tập thường xuyên, kỷ luật trong công việc, tuân thủ một số yêu cầu nghiệp vụ đặc thù, đạo đức nghề nghiệp, v.v… Theo mình, những áp lực trên không phải là không thể vượt qua. Xác định cho mình cách làm việc hiệu quả sẽ giúp các bạn mới vào nghề theo kịp yêu cầu công việc. Ngoài ra, sự yêu thích công việc cũng là một yếu tố quan trọng giúp các nhân viên kiểm toán vượt qua những áp lực công việc. Thực tế, mình thấy cũng hiếm có trường hợp bạn sinh viên Ngoại Thương nào “đầu hàng” trước áp lực công việc khi mới vào nghề, trừ phi họ thấy công việc đó không phù hợp với bản thân.

7.Để có thể làm tốt được công việc của kiểm toán viên, của một chuyên viên tư vấn thuế,, yêu cầu đặt ra đối với mỗi nhân viên làm việc là gì

Tại KPMG, cũng như các công ty kiểm toán quốc tế khác, nhân viên kiểm toán được tạo điều kiện để học những kiến thức và kỹ năng cần thiết để trở thành những kiểm toán viên chuyên nghiệp. Do đó, những yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ hay trình độ chuyên môn không phải là quá gắt gao. Vấn đề trước hết là phải có sự yêu thích công việc mình làm và tinh thần cầu tiến. Còn lại là nỗ lực bản thân.

8. Có điểm khác biệt nào giữa môi trường, cách thức làm việc ở các công ty kiểm toán độc lập với các công ty sản xuất – kinh doanh thông thường hay không? Vì sao lại có những điểm khác biệt như vậy?

Công việc kiểm toán hay tư vấn trong một công ty kiểm toán độc lập là công việc chuyên nghiệp (professional). Mỗi một tổ chức đều có những mục tiêu và giá trị riêng làm nên văn hóa của tổ chức đó. KPMG cũng có những giá trị được áp dụng tại văn phòng KPMG tại tất cả các nước mà KPMG có hoạt động. Những giá trị đó tạo cho KPMG có một môi trường làm việc hấp dẫn đối với các bạn sinh viên mới ra trường có khát vọng trở thành những chuyên gia trong lĩnh vực của mình.

9.Tuy vậy, kiểm toán – tư vấn thuế cũng là một công việc khá thú vị và có nhiều điều hấp dẫn. Với nhiều năm làm việc trong nghề, anh có tổng kết gì về những điều đó không?

Xin trả lời câu hỏi này từ quan điểm của một người làm công việc tư vấn thuế và hỗ trợ doanh nghiệp. Thực sự thì còn quá sớm để có tổng kết gì. Mình thấy công việc đang làm luôn có những thách thức, và điều đó khiến nó hấp dẫn mình.

10.Bản thân anh khi làm việc tại KPMG, anh đã thu được những ích lợi như thế nào?

Đó là tác phong làm việc chuyên nghiệp, khả năng giải quyết vấn đề hiệu quả, kiến thức và kinh nghiệm thực tế về kinh doanh, kỹ năng giao tiếp v.v….Ngoài ra, khi làm công việc về tư vấn thuế - một lĩnh vực có liên quan tới kinh tế, xã hội, mình có cơ hội và động cơ thu lượm cho mình đa dạng và phong phú về nhiều lĩnh vực khác nhau. Bên cạnh đó, được làm việc với các doanh nghiệp hoạt động trong các ngành khác nhau khiến cho mình luôn có được cơ hội để nâng cao tầm hiểu biết, hoàn thiện kỹ năng và phong cách làm việc.

11.Trong quá trình làm việc tại KPMG, anh đã có hơn 1 năm làm việc tại Australia về Tax, có những nét khác biệt cơ bản nào không giữa môi trường làm việc tại Australia và tại Việt Nam?

Nhìn chung trong cùng KPMG thì đều có những tiêu chuẩn nhất định và những giá trị của tổ chức mà mình đề cập ở trên, đù đó là ở Việt Nam, Australia hay các nước khác. Australia có hệ thống luật pháp và môi trường kinh doanh phức tạp hơn và trình độ phát triển kinh tế cao hơn. Văn hóa cũng khác nhiều. Ngoài ra, đó là một môi trường hoàn toàn sử dụng tiếng Anh bản ngữ.

Tại Australia, tư vấn thuế là một nghề rất phát triển, giống như luật sư, bác sỹ, hoặc kiểm toán. Một số trường đại học lớn tại Australia có chương trình đào tạo riêng về thuế. Luật thuế của Australia có phần riêng quy định về nghề tư vấn thuế. Các chuyên gia tư vấn thuế có hiệp hội riêng. Cơ quan thuế Australia coi trọng họ và coi họ như là đối tác trong quản lý thu thuế và luôn lắng nghe ý kiến đóng góp của họ về luật thuế cũng như quản lý thuế.

12.Kiểm toán được đánh giá là một trong số những ngành nghề mới phát triển trong thời gian gần đây. Trong tương lai gần khi Việt Nam gia nhập WTO, sự phát triển của ngành này sẽ như thế nào? Có nhiều cơ hội dành cho các bạn sinh viên kinh tế nói chung và sinh viên Ngoại Thương nói riêng hay không?

Vì không phải là người thực tế làm công việc kiểm toán nên mình không thể đưa ra những nhận xét đầy đủ về vai trò của kiểm toán. Theo nhận xét cá nhân, ý kiến kiểm toán là ý kiến khách quan, độc lập về tính trung thực, hợp lý của thông tin trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Ý kiến đó có ý nghĩa quan trọng trong việc xác nhận độ tin cậy của thông tin trên báo cáo tài chính khi các bên thứ ba (ví dụ nhà đầu tư, cơ quan quản lý Nhà nước) sử dụng thông tin đó để ra quyết định.

Không chỉ khi Việt Nam gia nhập WTO thì công việc kiểm toán mới phát triển. Từ khi bắt đầu có đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam, nhu cầu kiểm toán ngày càng tăng. Nhu cầu này sẽ còn tăng lên nhiều khi ngày càng có nhiều người có nhu cầu sử dụng thông tin báo cáo tài chính của doanh nghiệp, ví dụ cùng với sự phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam.

13.Một câu hỏi cuối: Điều khiến anh thực sự tâm đắc nhất trong công việc của mình và điều khiến anh hài lòng nhất về bản thân mình khi làm công việc tư vấn thuế là gì?

Còn sớm để tự hài lòng về những gì mình đã đạt được. Với mình con đường tới đích là trở thành một chuyên gia tư vấn chuyên nghiệp còn dài.

Một lần nữa, chân thành cảm ơn anh đã tham gia buổi phỏng vấn hôm nay. Chúc anh luôn mạnh khoẻ và luôn thành công trong công việc của mình!

Minhtam